Κύριε Νεκτάριε, σοβαρευθείτε

Τὸ ἐπισκοπικὸν ἀξίωμα δὲν παρέχει ἀσυλίαν εἰς τὴν διαστροφὴν τῆς ἀληθείας.

English at end.

Κύριε Νεκτάριε, κανείς δεν αμφισβητεί ότι οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί οφείλουν να αγαπώμεν αλλήλους. Κανείς δεν υποστηρίζει ότι ο ρωσικός λαός πρέπει να στερηθεί την ευλογία του Αγίου Σπυρίδωνος. Και κανείς δεν χρειάζεται κήρυγμα περί των ιστορικών δεσμών μεταξύ του ελληνικού και του ρωσικού λαού.

Αυτά είναι λόγια ευσεβή· δεν αποτελούν όμως απάντηση στο πραγματικό ζήτημα.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι ο Πατριάρχης Κύριλλος δεν αναγνωρίζει την Εκκλησία της Ελλάδος ή τον Μακαριώτατο Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο. Το ζήτημα είναι σοβαρότερο: ότι ελειτουργήσατε μετά προσώπου το οποίο, διά των δημοσίων λόγων και της εκκλησιαστικής του στάσεως, έχει συνδεθεί με τη δικαιολόγηση της σφαγής Ορθοδόξων από Ορθοδόξους.

Αυτό δεν είναι μία απλή γεωπολιτική διαφωνία. Δεν είναι απλώς μία ακόμη «διαφορετική προσέγγιση» μέσα στην ιστορία της Εκκλησίας. Είναι σκάνδαλο.

Ο επίσκοπος δεν δύναται να κρύπτεται πίσω από τα δάκρυα του λαού, από τη συγκίνηση της προσκυνήσεως ή από γενικόλογες αναφορές στην αδελφική αγάπη, αρνούμενος να αντιμετωπίσει το εκκλησιολογικό και ηθικό νόημα του θυσιαστηρίου στο οποίο συλλειτούργησε.

Η ευλάβεια του λαού είναι ιερά. Το ιερό λείψανο του Αγίου Σπυρίδωνος είναι ιερό. Ακριβώς όμως επειδή τα πράγματα αυτά είναι ιερά, δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται ως κάλυμμα ή ως άλλοθι ενεργειών οι οποίες εκθέτουν την Εκκλησία και προκαλούν σύγχυση στο πλήρωμά της.

Ομιλείτε συνεχώς περί αγάπης. Πολύ καλά· αλλά η χριστιανική αγάπη δεν είναι συναισθηματική τύφλωσις. Οι Απόστολοι δεν ονόμασαν ποτέ τη φιλοκτονία «γεωπολιτική». Οι Άγιοι Πατέρες δεν ευλόγησαν ποτέ την έκχυση ορθοδόξου αίματος χάριν διπλωματικών σχέσεων. Και ο Άγιος Σπυρίδων δεν υπερασπίσθηκε την αλήθεια κατά την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο προσποιούμενος ότι η αίρεσις και η Ορθοδοξία είναι απλώς «διαφορετικές προσεγγίσεις».

Το ερώτημα δεν είναι αν οι Ρώσοι είναι Ορθόδοξοι. Το ερώτημα είναι εάν ένας επίσκοπος δύναται να σταθεί λειτουργικώς πλησίον εκείνου ο οποίος κηρύττει, ευλογεί ή νομιμοποιεί τη βία εναντίον αδελφών Ορθοδόξων, και κατόπιν να απορρίπτει κάθε αντίρρηση ως δήθεν γεωπολιτική σκοπιμότητα.

Λέγετε ότι «η ευλογία του Αγίου υπερβαίνει το παρελθόν και το παρόν». Βεβαίως και τα υπερβαίνει. Όμως η αγιότης του Αγίου Σπυρίδωνος δεν αγιάζει αυτομάτως κάθε απόφαση που λαμβάνεται στο όνομά του. Το ιερό λείψανο δεν αποτελεί θεολογικό παραπέτασμα. Ο Άγιος δεν έχει ανάγκη από επικοινωνιακές δικαιολογίες· έχει ανάγκη από επισκόπους οι οποίοι θα ομιλούν ευθέως και θα ομολογούν την αλήθεια.

Ούτε η ύπαρξις γραπτής αδείας της Ιεράς Συνόδου επιλύει το ζήτημα. Η άδεια αποδεικνύει ενδεχομένως ότι μία ενέργεια εγκρίθηκε διοικητικώς. Δεν αποδεικνύει όμως ότι η ενέργεια αυτή ήταν συνετή, εκκλησιαστικώς ορθή ή πνευματικώς ωφέλιμη. Η ευθύνη του επισκόπου δεν εξαντλείται εις την εξασφάλισιν ενός εγγράφου. Οφείλει να εξετάζει τι σημαίνει η παρουσία του, ποιον ενισχύει και ποια εικόνα δίδει εις τον λαόν του Θεού.

Ας παύσουμε, λοιπόν, να αλλάζουμε το θέμα.

Δεν πρόκειται περί μίσους εναντίον του ρωσικού λαού.

Δεν πρόκειται περί αρνήσεως της χάριτος του Αγίου Σπυρίδωνος.

Δεν πρόκειται περί διαγραφής των ιστορικών δεσμών μεταξύ των λαών.

Και δεν πρόκειται, κυρίως, περί του αν ο Πατριάρχης Κύριλλος αναγνωρίζει ή δεν αναγνωρίζει τον Αρχιεπίσκοπο Ιερώνυμο.

Πρόκειται περί «εκκλησιολογίας, περί ηθικής ευθύνης και περί του σκανδάλου της συλλειτουργίας μετά προσώπου το οποίο συνδέεται με κήρυγμα και νομιμοποίησιν αδελφοκτονίας.»

Ο επίσκοπος οφείλει να γνωρίζει ότι το θυσιαστήριο δεν είναι σκηνή ενώσεως ούτε τόπος διπλωματικών παραστάσεων. Η Θεία Λειτουργία δεν είναι τελετή δημοσίων σχέσεων. Και η Εκκλησία δεν επιτρέπεται να ονομάζει το σκότος φως, επειδή ένα πλήθος συγκινήθηκε και επειδή παρευρίσκετο ένα ιερό λείψανο.

Κύριε Νεκτάριε, σοβαρευθείτε. Η Εκκλησία δεν διαφυλάσσει την ενότητα διά της αποσιωπήσεως της αμαρτίας. Διαφυλάσσει την ενότητα ομολογούσα την αλήθεια — χωρίς φόβο, χωρίς διπλωματικά στολίδια και χωρίς να κρύπτεται πίσω από το πανάγιο όνομα του Αγίου Σπυρίδωνος.

---

Mr. Nektarios, Get Serious

Mr. Nektarios, no one is questioning whether Orthodox Christians should love one another. No one is arguing that the Russian people should be deprived of the blessing of Saint Spyridon. And no one needs a sermon about the antiquity of the ties between the Greek and Russian peoples.

These are pious words but they do not answer the matter before us.

The issue is not simply that Patriarch Kirill does not recognize the Church of Greece or Archbishop Hieronymos and other ancient Sees. The issue is more serious: you stood at the altar and served alongside a patriarch whose public words and ecclesiastical posture have been used to justify the killing of Orthodox Christians by Orthodox Christians.

That is not a minor geopolitical disagreement. It is not merely an “approach” to be placed gently among the many tensions of Church history. It is a scandal.

A bishop cannot hide behind the tears of the faithful, the beauty of a relic, or the language of brotherly love while refusing to confront the moral and ecclesiological meaning of the altar at which he serves. The people’s devotion is sacred. The relic of Saint Spyridon is sacred. But precisely because these things are sacred, they must not be used to decorate or excuse conduct that brings shame upon the Church.

You repeatedly speak of love. Very well, but Christian love is not sentimental blindness.

The Apostles did not call fratricide “geopolitics.”

The Fathers did not bless the shedding of Orthodox blood in exchange for diplomatic courtesies.

Saint Spyridon did not defend the truth at Nicaea by pretending that heresy and Orthodoxy were merely “different approaches.”

The question is not whether Russians are Orthodox. The question is whether a bishop may liturgically stand beside a churchman who preaches, blesses, or legitimizes violence against fellow Orthodox Christians—and then dismiss the objection as a geopolitical inconvenience.

You say that “the blessing of the Saint surpasses the past and the present.” Indeed it does. But the holiness of Saint Spyridon does not sanctify every decision made in his name.

A holy relic is not a theological fig leaf.

The Saint does not need episcopal public relations. He needs bishops who will speak plainly.

Nor does the existence of written permission from the Holy Synod settle the matter. Permission may establish that an action was authorized administratively. It does not prove that the action was prudent, edifying, or faithful to the mind of the Church. A bishop’s responsibility is not exhausted by obtaining a document. He must also ask what his presence signifies, whom it strengthens, and whether it confuses the faithful.

So let us stop changing the subject.

This is not about hatred of the Russian people.

It is not about denying the grace of Saint Spyridon. It is not about erasing historical ties.

It is not even principally about whether Kirill recognizes Hieronymos.

It is about ecclesiology, moral responsibility, and the scandal of serving beside a preacher of fratricide**.

A bishop must know that the altar is not a stage for sentimental unity.

The Divine Liturgy is not a diplomatic reception.

And the Church is not permitted to call darkness light merely because a crowd is moved and a relic is present.

Mr. Nektarios, get serious. The Church does not preserve unity by refusing to name sin. She preserves unity by confessing the truth, without fear, without diplomatic varnish, and without hiding behind the holy name of Saint Spyridon.

---